Je checkout optimaliseren betekent dat je obstakels tussen het winkelmandje en de betaling wegneemt. Meet eerst waar klanten afhaken. Verbeter daarna gericht bijvoorbeeld je formulieren, verzendkosten, betaalmethoden en mobiele checkout. Zo voorkom je dat je zomaar aanpassingen doet zonder te weten of ze werken.
Een klant die de checkout bereikt, is al dicht bij een aankoop. Toch gaat het daar regelmatig mis. Onderzoek van Baymard laat zien dat ongeveer 70% van de winkelwagens uiteindelijk wordt verlaten. Een deel daarvan is normaal winkelgedrag, maar een deel ontstaat door problemen die een webshop kan oplossen.
Wat is checkout optimalisatie?
Checkout optimalisatie is het verbeteren van het afrekenproces van een webshop. Het doel is om het voor klanten zo makkelijk mogelijk te maken om van winkelmandje naar een afgeronde bestelling te gaan.
Denk bijvoorbeeld aan minder onnodige invoervelden, duidelijke verzendkosten en een betaalmethode die de klant wil gebruiken.
Het resultaat van verbeteringen zie je uiteindelijk terug in de conversieratio van je webshop. Niet iedere bezoeker komt echter in de checkout terecht. Daarom is het slim om ook apart te meten hoeveel mensen die de checkout starten daadwerkelijk bestellen.
Meet eerst waar klanten afhaken
Begin niet direct met het verwijderen van velden of aanpassen van knoppen. Zoek eerst uit waar het probleem zit.
Stel dat een webshop in een bepaalde periode 1.000 gestarte checkouts heeft:
| Stap | Klanten | % van starts |
|---|---|---|
| Checkout gestart | 1.000 | 100% |
| Gegevens ingevuld | 850 | 85% |
| Verzending gekozen | 730 | 73% |
| Betaling gestart | 680 | 68% |
| Bestelling afgerond | 620 | 62% |
De checkoutconversie is in dit voorbeeld:
620 ÷ 1.000 × 100 = 62%
Dit cijfer alleen vertelt nog niet wat je moet aanpassen. Daarvoor moet je kijken naar de overgang tussen de verschillende stappen.
Verdwijnen veel klanten bij het invullen van hun gegevens? Dan kunnen de formulieren of verplichte registratie een probleem zijn. Zit de grootste daling bij verzending? Onderzoek dan onder andere de verzendkosten en bezorgmogelijkheden.
Valt een opvallend groot deel uit bij de betaling? Controleer dan de betaalmethoden, foutmeldingen en eventuele technische problemen.
8 onderdelen waarmee je een checkout kunt optimaliseren
Je hoeft een checkout niet volledig opnieuw te bouwen om hem te verbeteren. Kleine obstakels kunnen al genoeg zijn om een klant te laten twijfelen of afhaken.
Baymard onderzocht duizenden checkout-elementen bij grote webshops. Daaruit blijkt onder andere dat gastbestellingen, formulieren, bezorginformatie en foutafhandeling nog vaak problemen opleveren.
1. Maak de totale kosten vroeg duidelijk
Een klant wil vóór de laatste betaalstap weten wat een bestelling daadwerkelijk kost.
Voorkom daarom dat verzendkosten of andere verplichte kosten pas helemaal aan het einde verschijnen. Baymard rapporteert dat onverwachte extra kosten een belangrijke reden zijn om een bestelling niet af te ronden.
Laat waar mogelijk al in het winkelmandje zien wat de verzendkosten zijn of vanaf welk bestelbedrag gratis verzending geldt.
Dat voorkomt een onaangename verrassing tijdens het afrekenen.
2. Laat klanten zonder account bestellen
Een account kan handig zijn voor terugkerende klanten, maar niet iedereen wil eerst een wachtwoord aanmaken voordat hij iets kan kopen.
Een gastbestelling geeft de klant de mogelijkheid om direct verder te gaan. Je kunt na de bestelling altijd nog aanbieden om een account aan te maken.
Maak de optie bovendien goed zichtbaar. Uit het checkoutonderzoek van Baymard blijkt dat 62% van de onderzochte websites de gastcheckout niet als duidelijkste optie presenteert.
3. Vraag alleen informatie die je nodig hebt
Ieder extra invoerveld kost tijd en aandacht.
Vraag jezelf daarom bij ieder veld af:
Hebben we deze informatie echt nodig om de bestelling af te handelen?
Een tweede adresregel, geboortedatum of telefoonnummer hoeft bijvoorbeeld niet in iedere situatie verplicht te zijn.
Het aantal stappen is daarbij niet het enige dat telt. Baymard vond dat het aantal velden waarmee een gebruiker te maken krijgt meer invloed heeft op de gebruiksvriendelijkheid dan alleen het aantal checkoutstappen.
4. Bied relevante betaalmethoden aan
Een probleemloze checkout heeft weinig waarde als een klant uiteindelijk niet op zijn gewenste manier kan betalen.
Welke betaalmethoden nodig zijn, hangt af van je doelgroep en de landen waarin je verkoopt. Kijk daarom naar je eigen betaaldata in plaats van simpelweg zoveel mogelijk opties toe te voegen.
Controleer ook hoeveel mislukte betalingen je hebt. Een plotselinge stijging kan wijzen op een technisch probleem in plaats van een probleem met het ontwerp van je checkout.
5. Maak de bezorging duidelijk
Vertel voordat iemand betaalt wat hij van de bezorging kan verwachten.
Denk aan:
- verzendkosten;
- beschikbare bezorgopties;
- verwachte bezorgdatum;
- afhalen als dat mogelijk is;
- eventuele voorwaarden voor gratis verzending.
Wees daarbij zo concreet mogelijk. Een klant heeft meer aan een verwachte bezorgdag dan aan een vage omschrijving zoals “standaard levering”.
Baymard adviseert op basis van gebruiksonderzoek bijvoorbeeld om waar mogelijk een concrete bezorgdatum te communiceren in plaats van alleen de verzendsnelheid.
6. Controleer de checkout op mobiel
Een checkout kan op een laptop prima werken en op een telefoon alsnog onhandig zijn.
Test daarom het volledige bestelproces zelf op verschillende schermformaten. Kijk niet alleen of alles technisch werkt, maar ook hoeveel moeite het kost.
Let bijvoorbeeld op de grootte van invoervelden en knoppen, het toetsenbord dat bij een veld verschijnt, automatisch invullen, foutmeldingen en de hoeveelheid informatie op het scherm.
Dat is geen klein detail. In Baymards benchmark uit 2025 werd 63% van de onderzochte mobiele checkouts beoordeeld als middelmatig of slechter op checkout-UX.
7. Neem twijfel vlak voor de betaling weg
Vlak voor het betalen wil een klant zekerheid.
Zorg daarom dat belangrijke informatie makkelijk terug te vinden is. Denk aan het totaalbedrag, de gekozen producten, bezorginformatie en relevante voorwaarden.
Maar overdrijf niet.
Een checkout vol keurmerken, banners, aanbiedingen en andere boodschappen kan juist afleiden. Het belangrijkste doel van deze pagina is het afronden van de bestelling.
8. Controleer fouten en snelheid
Test regelmatig zelf een bestelling van begin tot eind.
Vul daarbij ook expres iets verkeerd in.
Een foutmelding als “Er is iets misgegaan” helpt nauwelijks. Geef liever duidelijk aan welk veld niet klopt en hoe de klant het probleem oplost.
Controleer daarnaast of knoppen werken, kortingscodes correct worden verwerkt en de checkout geen technische fouten geeft.
Eén pagina of meerdere checkoutstappen?
Een checkout met één pagina is niet automatisch beter dan een checkout met meerdere stappen.
Op één pagina ziet een klant alles direct. Dat kan snel werken bij een eenvoudige bestelling met weinig gegevens.
Maar een lange pagina met veel velden, bezorgopties en betaalmethoden kan juist onoverzichtelijk worden. Meerdere korte stappen kunnen dan rustiger werken.
Baymards onderzoek ondersteunt ook dat alleen het aantal stappen geen goede maatstaf is. Het aantal velden en de complexiteit waarmee een gebruiker te maken krijgt, zijn belangrijker.
Kies daarom niet voor een one-page checkout omdat je ergens hebt gelezen dat die “beter converteert”. Kijk naar je eigen situatie en test het effect.
Pas op met upselling tijdens het afrekenen
De checkout lijkt een aantrekkelijke plek om nog een extra product aan te bieden.
Stel dat iemand schoenen koopt. Je kunt tijdens het afrekenen schoenverzorging of extra veters aanbieden. Als klanten die toevoegen, kan de gemiddelde orderwaarde stijgen.
Maar er zit ook een andere kant aan.
Iedere extra keuze vraagt aandacht. Een slecht gekozen aanbieding kan iemand afleiden van de bestelling die hij al wilde plaatsen.
Stel bijvoorbeeld dat je dit meet:
| Zonder upsell | Met upsell | |
|---|---|---|
| Checkoutstarts | 1.000 | 1.000 |
| Bestellingen | 650 | 620 |
| Checkoutconversie | 65% | 62% |
| Gemiddelde orderwaarde | €70 | €82 |
Met de upsell stijgt de gemiddelde orderwaarde met €12, maar worden er 30 minder bestellingen afgerond.
Je kunt dan niet alleen naar AOV kijken. Je moet berekenen wat beide situaties onderaan de streep opleveren.
Een hogere conversie betekent niet automatisch meer resultaat
Hetzelfde geldt andersom.
Stel dat je een checkout vereenvoudigt en de conversie stijgt van 62% naar 65%. Dat klinkt positief.
Maar misschien heb je daarvoor een winstgevende aanvullende verkoop verwijderd. Of je hebt gratis verzending toegevoegd waardoor de variabele kosten per bestelling toenemen.
Vergelijk daarom bijvoorbeeld:
Checkout A
1.000 checkoutstarts
650 bestellingen
65% checkoutconversie
€70 gemiddelde orderwaarde
€22 contribution per bestelling
Totale contribution:
650 × €22 = €14.300
Checkout B
1.000 checkoutstarts
620 bestellingen
62% checkoutconversie
€82 gemiddelde orderwaarde
€28 contribution per bestelling
Totale contribution:
620 × €28 = €17.360
Checkout A heeft in dit voorbeeld de hoogste conversie. Checkout B levert op basis van deze aannames echter €3.060 meer contribution op.
Daarom is het nuttig om naast conversie te berekenen wat je als webshop na de variabele kosten per bestelling overhoudt. Zo voorkom je dat je een wijziging succesvol noemt omdat één KPI omhooggaat, terwijl het financiële resultaat verslechtert.
Zo test je verbeteringen aan je checkout
Verander liever niet vijf onderdelen tegelijkertijd.
Als je tegelijkertijd velden verwijdert, gratis verzending toevoegt, de betaalpagina verandert en een upsell plaatst, weet je achteraf niet waardoor het resultaat veranderde.
Werk daarom in vier stappen.
1. Zoek het probleem
Gebruik je data om te bepalen waar opvallend veel klanten afhaken.
2. Maak een hypothese
Beschrijf wat volgens jou het probleem veroorzaakt.
Bijvoorbeeld:
Klanten haken af bij de bezorgstap omdat ze de verzendkosten pas daar zien.
3. Test een gerichte verandering
Toon de verzendkosten bijvoorbeeld eerder in het bestelproces.
Bij voldoende verkeer kun je een wijziging gecontroleerd testen tegen de bestaande situatie.
4. Kijk naar het volledige effect
Controleer niet alleen of meer mensen bestellen.
Kijk ook naar de gemiddelde orderwaarde, omzet, marge en andere KPI’s die door de verandering kunnen worden beïnvloed.
Zo werk je van een vermoeden naar een meetbare verbetering.
Checklist voor een betere checkout
Loop je eigen checkout eens door alsof je voor het eerst bij de webshop bestelt. Controleer daarbij in ieder geval:
✓ Zijn de totale kosten vóór de betaling duidelijk?
✓ Kun je zonder verplicht account bestellen?
✓ Vraag je alleen noodzakelijke gegevens?
✓ Zijn relevante betaalmethoden beschikbaar?
✓ Zijn verzendkosten en bezorging duidelijk?
✓ Werkt de checkout prettig op mobiel?
✓ Zijn foutmeldingen specifiek en begrijpelijk?
✓ Werken kortingscodes en betalingen correct?
✓ Meet je waar klanten tijdens het proces afhaken?
✓ Beoordeel je wijzigingen op meer dan alleen conversie?
Checkout optimaliseren draait uiteindelijk niet om zoveel mogelijk onderdelen aanpassen. Zoek eerst waar klanten vastlopen, verbeter dat onderdeel en meet daarna opnieuw.
Zo bouw je stap voor stap een checkout die niet alleen makkelijker werkt, maar ook aantoonbaar beter presteert.